Türkiye’de pandemi yalnızca insanların yaşam alışkanlıklarını değiştirmedi; evcil dostlarımızın hayatında da önemli bir dönüm noktası oldu. Veteriner Hekim Cankat Özel’e göre pandemi sonrası dönemde hayvan sahiplenme oranları rekor seviyelere ulaşırken, patili dostlara bakış açısı da köklü şekilde değişti.
Bugün kedi ve köpekler artık yalnızca evcil hayvan olarak değil, ailenin ayrılmaz bir bireyi olarak görülüyor. Bu değişim beraberinde daha bilinçli bakım anlayışını da getirdi.
Veteriner Hekim Cankat Özel, özellikle 2020-2022 yılları arasında koruyucu veteriner hekimliğe olan ilginin ciddi şekilde arttığını belirterek şunları söylüyor:
“Pandemi döneminde insanlar evcil dostlarıyla daha fazla vakit geçirdi. Bu süreçte aşılar, parazit uygulamaları, düzenli kan tahlilleri, check-up programları, ağız ve diş sağlığı uygulamaları konusunda farkındalık yükseldi. Premium mamalara ve destek ürünlerine olan ilgi arttı. Evcil dostlarımızın fiziksel sağlığı kadar psikolojik sağlıkları da daha fazla önemsenmeye başlandı.”
Ayrılık Anksiyetesi ve Davranış Problemleri Arttı
Pandemi sürecinde sürekli insanlarla vakit geçiren birçok kedi ve köpek, normal hayata dönüşle birlikte yeni bir sorunla karşı karşıya kaldı: Ayrılık anksiyetesi.
Veteriner Hekim Cankat Özel’e göre son yıllarda davranış problemleriyle ilgili başvuruların artmasının en önemli nedenlerinden biri de bu süreç oldu.
“Pandemi döneminde sahipleriyle günün büyük bölümünü geçiren hayvanlar, hayatın normale dönmesiyle yalnız kalmaya başladı. Bunun sonucunda kaygı bozuklukları, yıkıcı davranışlar ve çeşitli psikolojik problemler daha sık görülür hale geldi.”
Veteriner Hekimlikte Yeni Dönem: İleri Teknoloji Daha Fazla Kullanılıyor
Hayvan sahiplerinin bilinçlenmesiyle birlikte veteriner hekimlikte ileri görüntüleme yöntemlerine olan ilgi de önemli ölçüde yükseldi.
MR, bilgisayarlı tomografi, endoskopi ve ekokardiyografi gibi ileri tanı yöntemlerinin artık çok daha fazla kabul gördüğünü belirten Cankat Özel, bunun yeni nesil veteriner hekimlerin eğitim anlayışıyla da yakından ilişkili olduğunu ifade ediyor.
“Bizler artık daha fazla araştırıyor, kendimizi daha fazla geliştiriyor ve ileri görüntüleme yöntemlerini daha etkin kullanıyoruz. Bu sayede birçok hastalığa daha erken tanı koyabiliyor ve daha başarılı sonuçlar elde edebiliyoruz.”
Son İki Yılın En Büyük Sorunu: Ekonomik Zorluklar
Pandemi sonrası yaşanan olumlu gelişmelerin yanında son yıllarda dikkat çeken önemli bir sorun da bulunuyor.
Veteriner Hekim Cankat Özel’e göre ekonomik koşullar, evcil dostların sağlık süreçlerini doğrudan etkilemeye başladı.
“İnsanlar dostlarından vazgeçmiyor ancak harcamalarını daha seçici yapıyor. Acil durumlar için bütçe oluşturulabiliyor fakat rutin kontroller, yıllık kan taramaları, diş sağlığı uygulamaları, iç-dış parazit korumaları ve aşılar çoğu zaman erteleniyor.”
Bu durumun ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirdiğini belirten Özel, özellikle internet üzerinden satılan ve güvenilirliği şüpheli ürünlerin kullanımının da arttığını vurguluyor.
“Bilinçsiz ürün kullanımları nedeniyle zehirlenmeler, pankreatit vakaları, yabancı cisim yutmalarına bağlı komplikasyonlar ve böbrek yetmezlikleriyle daha sık karşılaşıyoruz. En üzücü taraf ise birçok hastanın kliniğe çok geç getirilmesi. Oysa erken müdahale ile kurtarılabilecek vakalar ne yazık ki bazen yaşam kaybıyla sonuçlanabiliyor.”
Evcil Dostlarımızın da Bir ‘Aile Hekimi’ Olmalı
Veteriner Hekim Cankat Özel’e göre hayvan sağlığında en kritik konu, hastalık ortaya çıktıktan sonra çözüm aramak değil, sağlıklı dönemde düzenli takip sisteminin kurulması.
“Nasıl ki insanlar için aile hekimliği sistemi büyük önem taşıyorsa, evcil dostlarımız için de onları yakından tanıyan bir veteriner hekimin olması son derece değerlidir. Düzenli takip edilen bir hastanın sağlık geçmişi bilinir, riskleri önceden öngörülür ve gerektiğinde doğru uzmanlara zamanında yönlendirilmesi sağlanır.”
İyi Veteriner Hekim Sadece Hastalığı Değil, Hastasını Tanır
Veteriner hekimliğin yalnızca teşhis ve tedaviden ibaret olmadığını vurgulayan Cankat Özel, hasta-hekim ilişkisinin önemine dikkat çekiyor.
“İyi bir veteriner hekim her şeyi bildiğini iddia eden kişi değildir. Gerektiğinde danışan, araştıran ve hastası için en doğru çözümü arayan kişidir. Uzun yıllardır takip ettiği bir dostunun davranışındaki küçük bir değişiklikten bile sağlık durumunun iyiye mi yoksa kötüye mi gittiğini anlayabilir. Çünkü bazı hastalıklar cihazlardan önce tecrübeli gözlerle fark edilir.”
“48 Saat Beklemeyin”
İlk kez evcil hayvan sahiplenenlere de önemli uyarılarda bulunan Veteriner Hekim Cankat Özel, bazı belirtilerin asla göz ardı edilmemesi gerektiğini söylüyor.
“48 saati aşan dışkılayamama, uzun süren iştahsızlık ve özellikle 24 saati aşan idrar yapamama durumlarında zaman kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır. Ayrıca aşılar, parazit uygulamaları ve genel sağlık kontrolleri için mutlaka düzenli bir veteriner hekim takibi oluşturulmalıdır.”
Cankat Özel’e göre patili dostlarımız için en doğru yaklaşım, sorun ortaya çıktığında kapıyı çalmak değil; güvenilir bir veteriner hekimle uzun yıllara dayanan bir sağlık ortaklığı kurmak.
Çünkü bazen bir hayatı kurtaran şey tedavi değil, zamanında yapılan bir kontroldür.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
